Trong những ngày lễ, các hoạt động vui chơi, trang trí, nấu nướng có thể là nguyên nhân chính dẫn đến suy giảm chất lượng không khí và gia tăng rủi ro bệnh tật ở người. Vậy những biện pháp nào giúp duy trì không khí trong nhà lành mạnh vào những ngày lễ?
1. Thực trạng không khí trong nhà vào những ngày lễ
Thực trạng không khí trong nhà vào những ngày lễ có thể biến đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố như địa lý, điều kiện thời tiết, mức độ ô nhiễm môi trường và hoạt động của con người. Tuy nhiên, một số xu hướng chung về chất lượng không khí trong nhà vào những ngày lễ có thể khiến ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng.
Trong những ngày lễ, các hoạt động và sự tập trung của nhiều người dẫn đến chất lượng không khí suy giảm. Việc đốt nến và nấu những bữa ăn xa hoa trong ngày lễ có thể làm tăng lượng bồ hóng và các sản phẩm phụ khác trong nhà, gây hại cho sức khỏe của gia đình bạn. Lò nướng và bếp nấu bằng gas cũng thể làm tăng thêm nguy cơ tiếp xúc với khói độc hại như carbon monoxide, gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho những người hít phải.
2. Tại sao chất lượng không khí trong nhà vào ngày lễ lại kém?
2.1. Hoạt động ăn uống
Hoạt động ăn uống có thể là nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng không khí trong nhà vào những ngày lễ kém. Trong các dịp kỷ niệm và lễ hội, hoạt động ăn uống thường diễn ra phong phú và đa dạng, gây ô nhiễm không khí trong nhà, đặc biệt khi sử dụng gas để nấu nướng.
Trong những ngày lễ, mọi người thường nấu nướng nhiều món ăn ngon và hấp dẫn để cùng gia đình và bạn bè thưởng thức. Hoạt động nấu nướng và làm bếp có thể là nguồn gốc của các khói, hơi và mùi khó chịu, làm tăng lượng chất ô nhiễm trong không khí trong nhà.
Vào những ngày lễ, gia đình và bạn bè thường tập trung lại để cùng nhau ăn uống và vui chơi. Sự tăng cường tiếp xúc con người trong không gian hẹp có thể làm tăng lượng khí thải và chất ô nhiễm trong không khí trong nhà. Những tác động này có thể gây ra những vấn đề về sức khỏe nguy hiểm cho con người.
Hơn nữa, việc sử dụng lò nướng và bếp lửa trong những ngày lễ để nấu ăn hoặc làm bếp có thể tạo ra khói và chất ô nhiễm khác, như khí CO2 và các hạt bụi mịn. Đặc biệt là việc sử dụng các nhiên liệu ô nhiễm và không đảm bảo an toàn có thể làm gia tăng nồng độ ô nhiễm trong nhà.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, trên toàn thế giới khoảng 2.4 tỷ người vẫn nấu ăn bằng nhiên liệu rắn (như gỗ, chất thải cây trồng, than củi, than đá), dầu hỏa trong các lò đốt lộ thiên và bếp lò không hiệu quả tạo ra ô nhiễm không khí trong nhà. Hầu hết đều thuộc khu vực kinh tế kém phát triển, phổ biến ở những quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
Hiện nay khoảng 100 triệu người ở EU sử dụng bếp gas, bao gồm hơn một nửa số hộ gia đình ở Ý, Hà Lan, Romania và Hungary. Điều này dẫn đến hơn 700.000 trường hợp mắc bệnh hen suyễn ở trẻ em Liên minh Châu Âu có liên quan đến việc nấu ăn bằng gas tại nhà (chiếm 7% tất cả các trường hợp hen suyễn ở trẻ em toàn khối Liên minh).
Để giảm tác động tiêu cực của hoạt động ăn uống đến chất lượng không khí trong nhà vào những ngày lễ, mọi người nên cân nhắc sử dụng các biện pháp hạn chế như thông gió, sử dụng thiết bị nấu nướng và làm bếp an toàn, hiệu quả và hạn chế sử dụng các hương thơm nhân tạo. Đồng thời, bạn nên duy trì không gian rộng rãi và thoải mái để giảm thiểu tác động của tiếp xúc con người đối với chất lượng không khí trong nhà.
2.2. Hoạt động trang trí nhà cửa
Các hoạt động trang trí nhà cửa cũng là nguyên nhân khiến chất lượng không khí trong nhà suy giảm. Khi người ta tham gia vào các hoạt động giải trí trong nhà, đặc biệt là những hoạt động tạo ra hơi ẩm và chất ô nhiễm, chất lượng không khí có thể bị ảnh hưởng.
Trong những dịp lễ, mọi người có xu hướng sử dụng các loại hương thơm nhân tạo như nến thơm, dầu thơm và xịt phòng, để tạo không gian thơm mát. Tuy nhiên, những hương thơm này có thể chứa các hợp chất hóa học và tạo ra ô nhiễm không khí trong nhà bao gồm hợp chất hóa học dễ bay hơi VOC.
Theo nghiên cứu “Ô nhiễm không khí do nến thơm” vào năm 2008, nến thơm có thể thải ra các chất độc như bồ hóng và chì. Mức độ bồ hóng cao khi có nhiều liên kết cacbon, thậm chí có thể tạo ra muội than lưu giữ trong không gian hơn 4 tháng. Nghiên cứu cũng cho biết mức độ chì do đốt nến thơm có thể cao gấp 10 – 36 lần so với tiêu chuẩn EPA.
Một nghiên cứu vào năm 2015 được đăng tải trên Tạp chí Vật liệu độc hại đã cho thấy nến thơm giải phóng nhiều hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) bao gồm cả hương thơm dễ chịu và các thành phần độc hại cả trước khi thắp sáng (tắt) và khi thắp sáng (bật). Các hợp chất carbonyl và VOC được phát thải ra từ một số hương liệu trong nến bao gồm hương hoa, dưa kiwi, dâu và vani. Hơn nữa, formaldehyde được phát hiện có nồng độ phát thải cao nhất ở nến thơm sử dụng hương liệu dâu (2098 ppb).
Các vật trang trí như cây cỏ nhân tạo, cây thông và các sản phẩm trang trí khác có thể tạo ra bụi mịn khi không được làm sạch và vệ sinh thường xuyên. Bụi và hạt bụi này có thể gây khó chịu và giảm chất lượng không khí trong nhà.
Hội chứng cây thông Noel (Christmas tree syndrome) cũng là nguyên nhân khiến chất lượng không khí trong nhà ảnh hưởng vào những dịp lễ do nấm mốc và bụi bẩn bám dính. Các chuyên gia từ Tổ chức Hen suyễn và Dị ứng Hoa Kỳ (Asthma and Allergy Foundation of America – AAFA) cho biết mỗi năm có khoảng 300 người phải nhập viện vào mỗi mùa Giáng Sinh, với những triệu chứng như chảy nước mắt, ngứa mũi, khó thở, đau ngực và ho thành tiếng. Đó cũng là những triệu chứng của “Hội chứng cây thông Noel”.
Ngoài ra, các hoạt động trang trí vào những ngày lễ thường sử dụng các vật liệu như màu sơn, keo dán, chất phủ và các sản phẩm trang trí khác. Những vật liệu này có thể chứa các hợp chất hóa học độc hại và gây ô nhiễm không khí trong nhà khi thải ra hơi.
Để giảm tác động tiêu cực của hoạt động trang trí đối với chất lượng không khí trong nhà, bạn nên cân nhắc sử dụng các vật liệu và sản phẩm trang trí không chứa hóa chất độc hại, lành tính và an toàn với môi trường. Đồng thời, bạn nên sử dụng hệ thống thông gió tốt khi thực hiện các hoạt động trang trí trong dịp lễ.
2.3. Hoạt động dọn dẹp
Những hoạt động dọn dẹp nhà cửa, khuôn viên vào ngày lễ có thể khiến chất lượng không khí trong nhà kém và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Trong quá trình dọn dẹp nhà cửa, việc sử dụng các loại hóa chất làm sạch như xà phòng, chất tẩy, thuốc diệt côn trùng và các chất làm sạch khác chứa các hợp chất hóa học độc hại và có thể gây ô nhiễm không khí trong nhà nếu không có hệ thống thông gió tốt.
Khi dọn dẹp nhà cửa và khuôn viên, những hoạt động như quét, lau chùi có thể tạo ra bụi và hạt mịn. Bụi và hạt bụi này có thể bao gồm các chất hóa học và hạt vi khuẩn, làm giảm chất lượng không khí trong nhà và gây khó chịu cho sức khỏe con người, đặc biệt là đối với những người có vấn đề về đường hô hấp.
Nhằm giảm tác động tiêu cực của hoạt động dọn dẹp nhà cửa đối với chất lượng không khí trong nhà và sức khỏe, mọi người nên cân nhắc sử dụng các sản phẩm làm sạch tự nhiên và không chứa hóa chất độc hại. Đồng thời, việc đảm bảo có hệ thống thông gió tốt khi thực hiện các hoạt động dọn dẹp cũng giúp loại bỏ bụi và vi khuẩn từ không khí trong nhà.
Ngoài ra, bạn nên hãy sử dụng các biện pháp bảo vệ cá nhân như đeo khẩu trang và sử dụng các thiết bị bảo hộ khi làm việc trong môi trường dọn dẹp để giảm nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn và mầm bệnh.
3. 3 mẹo để hít thở không khí trong nhà lành mạnh vào mùa lễ
3.1. Thông thoáng không gian tổ chức sự kiện
Một trong số những biện pháp giúp duy trì không khí trong nhà lành mạnh vào mùa lễ là thông thoáng không gian tổ chức sự kiện. Thông thoáng không gian có nghĩa là tạo điều kiện để không khí trong nhà được lưu thông và trao đổi với không khí bên ngoài. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc mở hệ thống cửa hoặc sử dụng hệ thống thông gió.
Việc thông thoáng không gian giúp loại bỏ các chất ô nhiễm, hơi thải và mùi khó chịu từ hoạt động nấu nướng, hút thuốc lá, đốt nến và các hoạt động khác trong quá trình sự kiện. Điều này giúp duy trì không khí trong nhà sạch sẽ và an toàn cho sức khỏe.
Hơn nữa, không gian thoáng mát tạo điều kiện để không khí trong nhà được lưu thông và trao đổi với không khí bên ngoài, giúp giảm đáng kể mức độ ô nhiễm và hạn chế tích tụ các chất gây hại trong không gian trong nhà.
Ngoài ra, việc tạo không gian thông thoáng giúp cân bằng độ ẩm trong nhà, hạn chế tình trạng nấm mốc và vi khuẩn phát triển. Từ đó, chất lượng không khí trong nhà được đảm bảo và giảm những rủi ro không đáng có đối với sức khỏe.
3.2. Sử dụng đồ trang trí ngày lễ an toàn
Việc sử dụng đồ trang trí ngày lễ an toàn là giải pháp không khí an toàn trong nhà bạn. Đồ trang trí ngày lễ có thể tạo ra không gian đẹp mắt và ấm cúng nhưng không đảm bảo an toàn cho không khí trong nhà.
Nến thơm và hương thơm nhân tạo có thể tạo ra khói và chất ô nhiễm khác, ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong nhà. Việc lựa chọn các phương tiện thay thế như nến không mùi hoặc các loại hương thơm tự nhiên như dầu thơm tự nhiên giúp cải thiện tình trạng không khí đáng kể vào dịp lễ.
Bạn nên tránh sử dụng các đồ trang trí có chứa hóa chất độc hại như formaldehyde, VOCs hay các hương thơm nhân tạo. Thay vào đó, bạn hãy sử dụng các sản phẩm làm từ các vật liệu tự nhiên và thân thiện với môi trường.
3.3. Cân nhắc các hoạt động nấu nướng
Việc cân nhắc các hoạt động nấu nướng giúp giảm thiểu đáng kể sự suy giảm chất lượng không khí trong nhà. Việc nấu nướng trong nhà thường tạo ra khói, hơi và mùi khó chịu, gây ô nhiễm không khí trong nhà. Đặc biệt, đối với việc sử dụng các nguồn năng lượng không đảm bảo trong quá trình nấu nướng có thể là nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ tử vong cao ở người do không khí trong nhà kém.
Trong quá trình nấu nướng, bạn nên sử dụng các thiết bị hỗ trợ như hệ thống máy hút mùi hoặc thông gió để đảm bảo chất lượng không khí trong nhà an toàn. Đồng thời, việc thay thế nguồn nhiên liệu như gas khi nấu nướng giúp duy trì không gian sạch sẽ và không khí trong nhà tốt hơn.
Trong mùa lễ, để đảm bảo không khí trong nhà lành mạnh, chúng ta cần tuân thủ các biện pháp đơn giản như thông thoáng không gian, cân nhắc các hoạt động nấu nướng và sử dụng hệ thống thông gió. Việc thực hiện những biện pháp này giúp giảm thiểu chất ô nhiễm và tác động tiêu cực lên sức khỏe, tạo môi trường sống an toàn và thoải mái cho gia đình trong kỳ nghỉ đặc biệt.
Tìm hiểu và cập nhật những thông tin mới nhất về không khí tại đây.
Xem thêm: So sánh các công nghệ cấp khí tươi
THAM KHẢO
[1] “3 Tips for Breathing Easy Indoors This Holiday Season.” Www.getawair.com, www.getawair.com/blog/breathing-easy-holiday-season. Accessed 2 Aug. 2023.
