Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA), nhiệt độ trái đất đã tăng trung bình 0.14°F (0.08°C) mỗi thập kỷ kể từ năm 1880 và tăng gấp đôi 0.32°F (0.18°C) mỗi thập kỷ kể từ sau năm 1981. Những thay đổi về nhiệt độ ngoài trời có thể ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong nhà và sức khỏe con người, đặc biệt là tình trạng kích hoạt dị ứng của cơ thể. Vậy nhiệt độ ngoài trời cao kích hoạt dị ứng trong nhà như thế nào?
1. Dị ứng là gì?
Dị ứng là một phản ứng của hệ thống miễn dịch đối với một chất lạ mà không thường gây hại cho cơ thể bạn. Những chất lạ này được gọi là chất gây dị ứng (dị nguyên), có thể bao gồm một số loại thực phẩm, phấn hoa hoặc lông động vật.
Dị ứng có nhiều mức độ khác nhau bao gồm dị ứng phấn hoa, dị ứng thực phẩm, dị ứng sát trùng, dị ứng da liễu, dị ứng hô hấp và nhiều loại dị ứng khác. Mức độ nghiêm trọng của dị ứng khác nhau ở mỗi người và có thể từ kích ứng nhẹ đến sốc phản vệ, một trường hợp khẩn cấp có khả năng đe dọa đến tính mạng. Mặc dù hầu hết các bệnh dị ứng không thể chữa khỏi nhưng các phương pháp điều trị có thể giúp giảm các triệu chứng dị ứng.
Các triệu chứng dị ứng, phụ thuộc vào chất liên quan, có thể ảnh hưởng đến đường thở, xoang và đường mũi, da và hệ tiêu hóa. Phản ứng dị ứng có thể từ nhẹ đến nặng. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, dị ứng có thể gây ra phản ứng đe dọa tính mạng được gọi là sốc phản vệ.
Dị ứng bắt đầu khi hệ thống miễn dịch nhầm lẫn một chất bình thường vô hại với một kẻ xâm lược nguy hiểm. Sau đó, hệ thống miễn dịch tạo ra các kháng thể luôn cảnh giác với chất gây dị ứng cụ thể đó. Khi bạn tiếp xúc với chất gây dị ứng một lần nữa, những kháng thể này có thể giải phóng một số hóa chất của hệ thống miễn dịch, chẳng hạn như histamine, gây ra các triệu chứng dị ứng.
Nấm mốc kích hoạt dị ứng
Các tác nhân gây dị ứng phổ biến bao gồm:
- Các chất gây dị ứng trong không khí, chẳng hạn như phấn hoa, vẩy da động vật, mạt bụi và nấm mốc
- Một số loại thực phẩm, đặc biệt là đậu phộng, hạt cây, lúa mì, đậu nành, cá, động vật có vỏ, trứng và sữa.
- Côn trùng đốt như ong hoặc bọ xít.
- Thuốc, đặc biệt là penicillin hoặc thuốc kháng sinh dựa trên penicillin.
- Mủ cao su hoặc các chất khác mà khi chạm vào, có thể gây dị ứng da.
Ngoài ra, dị ứng có thể gây những biến chứng nguy hiểm bao gồm sốc phản vệ (thực phẩm, thuốc men và côn trùng đốt là những tác nhân phổ biến nhất gây sốc phản vệ), hen suyễn (hen suyễn dị ứng) hoặc viêm xoang, nhiễm trùng tai và phổi (nguy cơ mắc các bệnh này cao hơn so với bị sốt cỏ khô hoặc hen suyễn).
2. Cơ chế kích hoạt dị ứng trong nhà bởi nhiệt độ ngoài trời cao
2.1. Tác động của nhiệt độ cao lên vi khuẩn, nấm mốc và côn trùng
Các tác động của nhiệt độ nóng lên vi khuẩn, nấm mốc và côn trùng là cơ chế chính kích hoạt dị ứng trong nhà bởi nhiệt độ ngoài trời. Khi nhiệt độ cao ngoài trời, các loại côn trùng như muỗi, ong, kiến và cánh cứng thường có xu hướng tăng cường hoạt động.
Những sinh vật này có thể làm gia tăng nguy cơ tiếp xúc với chất gây dị ứng do chúng tạo ra như phấn hoa từ hoa, chất độc từ chống nhiễm trùng hoặc các bụi phấn trên cơ thể chúng.
Ngoài ra, nhiệt độ cao và độ ẩm trong không khí có thể làm cho môi trường trong nhà ẩm hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Những môi trường ẩm ướt có thể làm tăng sự sinh trưởng và phát triển của nấm, gây ra các vấn đề về dị ứng và hơi thở trong nhà.
2.2. Thay đổi độ ẩm và sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc
Sự thay đổi độ ẩm và phát triển của vi khuẩn, nấm mốc có liên quan đến cơ chế kích hỏa dị ứng trong nhà bởi nhiệt độ ở người. Điều này làm môi trường trong nhà và sự tương tác giữa vi khuẩn, nấm tác động mạnh đến con người.
Môi trường ẩm ướt, đặc biệt ở những vùng có độ ẩm cao, cung cấp điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm đặc biệt phát triển và sinh trưởng. Khi môi trường trong nhà ẩm ướt, nấm mốc có thể phát triển trên các bề mặt như tường, sàn nhà, vải và đồ vải. Vi khuẩn cũng có thể sống và nhân lên trong môi trường ẩm ướt.
Khi vi khuẩn và nấm phát triển và sinh trưởng, chúng thường tạo ra các hạt nhỏ gọi là chất gây dị ứng. Các chất gây dị ứng này có thể lơ lửng trong không khí và khi được hít vào cơ thể, chúng có thể kích thích hệ thống miễn dịch của con người. Đối với những người có cơ địa dị ứng, hệ miễn dịch có thể phản ứng mạnh hơn, gây ra hàng loạt triệu chứng dị ứng như viêm sưng, nổi mẩn hoặc gia tăng tình trạng hen suyễn.
Không khí có độ ẩm cao sẽ sinh sản các chất gây dị ứng như nấm mốc, mạt bụi và vi khuẩn. Những chất kích thích này xâm nhập vào nhà thông qua hệ thống thông gió, cửa sổ và cửa ra vào. Với các điều kiện thích hợp, chúng có thể nhân lên thành toàn bộ các chất gây dị ứng trong vòng vài giờ
Ngoài ra, độ ẩm cao cũng tạo ra các điều kiện thuận lợi cho các ký sinh trùng của động vật nuôi trong nhà như bọ chét hoạt động nhiều hơn. Những ký sinh trùng này có thể tạo ra dị ứng và các chất độc, gây ra dị ứng ở một số người.
2.3. Gia tăng tác động của hóa chất trong không khí
Việc gia tăng tác động của nồng độ hóa chất trong không khí khi nhiệt độ ấm lên kích thích sự phát triển và cơ chế dị ứng ở người. Khi nhiệt độ ấm lên, nhiều quá trình sinh học tự nhiên bị tác động và thay đổi, điều này có thể tác động đến hóa chất có trong môi trường.
Nhiệt độ cao có thể làm gia tăng các quá trình chuyển hóa học trong môi trường bao gồm quá trình oxy hóa, phản ứng tự nhiên hoặc các phản ứng khác. Điều này có thể làm tăng sự phát triển của các chất hóa học gây dị ứng trong không khí như ozone, NOx (oxit trộn), SOx (oxit lưu huỳnh) và các hợp chất hữu cơ.
Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOC là những hóa chất rất phổ biến được tìm thấy trên các vật dụng gia đình hàng ngày như đồ nội thất, sơn, sàn nhà, sản phẩm tẩy rửa, bao bì và thảm, thậm chí là các tấm cách nhiệt. Khi bất kỳ vật dụng nào trong số này tiếp xúc với nhiệt độ cao, VOC chứa trong chúng sẽ bay hơi vào không khí trong nhà, được gọi là thoát khí.
Việc hít phải VOC ở mức độ cao gây ra nhiều vấn đề sức khỏe bao gồm đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi, các triệu chứng giống như cúm và dị ứng. Nếu bạn gặp các triệu chứng dị ứng trong nhà vào những ngày hè nóng bức, đó có thể là do VOC được tìm thấy trong đồ nội thất hoặc sơn thoát ra.
2.4. Tăng cường nồng độ bụi mịn nguy hiểm
Nồng độ bụi mịn nguy hiểm tăng là cơ chế kích thích dị ứng trong nhà ở người khi nhiệt độ ngoài trời cao. Nồng độ bụi mịn, còn được gọi là hạt nhỏ hoặc PM2.5, là loại hạt có kích thước nhỏ hơn 2.5 micromet. Nồng độ cao của bụi mịn trong không khí có thể gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe, đặc biệt đối với những người có cơ địa dị ứng hoặc các bệnh dị ứng tính như hen suyễn, viêm phổi quản và bệnh tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Bụi mịn có thể là một vấn đề ở những khu vực ẩm ướt. Khi có độ ẩm cao, bụi mịn sẽ tiếp xúc trực tiếp với các tế bào da của chúng ta và hấp thụ độ ẩm trong không khí qua cơ thể chúng. Theo Học viện Dị ứng, Hen suyễn & Miễn dịch học Hoa Kỳ AAAAI khuyến cáo nên giữ độ ẩm trong nhà dưới 50% để giảm số lượng bụi mịn ít nguy hiểm đến sức khỏe và không khí.
Nghiên cứu “Tác động của việc gia tăng độ khô cằn đối với bụi xung quanh và sức khỏe cộng đồng ở Tây Nam Hoa Kỳ trong điều kiện biến đổi khí hậu” cho biết nhiệt độ tại những khu vực Tây Nam Hoa Kỳ tăng đột biến do biến đổi khí hậu dẫn đến tình trạng khô cằn kéo dài. Mức độ bụi mịn có thể tăng 57% vào giai đoạn 1986 – 2005 do nhiệt độ tăng cao. Đây là nguyên nhân dẫn đến những thay đổi trong sức khoẻ con người, đặc biệt là tình trạng dị ứng trong nhà của cơ thể gây tử vong cao.
Nhiệt độ ngoài trời cao có thể ảnh hưởng đến môi trường trong nhà và kích hoạt dị ứng ở người. Khi nhiệt độ tăng, nồng độ vi khuẩn, nấm mốc và chất ô nhiễm trong không khí có thể gia tăng, gây ra các triệu chứng dị ứng như ho, hắt hơi, viêm mũi dị ứng và khó thở. Để giảm nguy cơ dị ứng trong nhà, chúng ta cần thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm trong không khí và duy trì môi trường sạch sẽ, thông thoáng.
Tìm hiểu và cập nhật những thông tin mới nhất về không khí tại đây.
Xem thêm: Chất lượng không khí trong nhà: Làm thế nào để bảo vệ gia đình bạn?
THAM KHẢO
[1] Achakulwisut, Pattanun, et al. “Effects of Increasing Aridity on Ambient Dust and Public Health in the U.S. Southwest under Climate Change.” GeoHealth, vol. 3, no. 5, May 2019, pp. 127–144, https://doi.org/10.1029/2019gh000187.
[2] “Can High Outdoor Heat Trigger Indoor Allergies?” Www.getawair.com, www.getawair.com/blog/can-high-outdoor-heat-trigger-indoor-allergies. Accessed 4 Aug. 2023.
